Καμελίνα: λάδι, βιοκαύσιμα και προοπτικές για την Ελλάδα

Η καμελίνα (Camelina sativa) είναι ένα ετήσιο ελαιούχο φυτό με μικρά κίτρινα άνθη και σπόρους από τους οποίους παράγεται λάδι. Πρόκειται για παλιά καλλιέργεια που επανέρχεται στο ενδιαφέρον της έρευνας και της βιομηχανίας, καθώς αναζητούνται πρώτες ύλες για έλαια, βιοκαύσιμα και άλλα προϊόντα.

Από τον σπόρο στο λάδι και στα βιοκαύσιμα

Το κύριο προϊόν της είναι ο ελαιούχος σπόρος. Το λάδι μπορεί να αξιοποιηθεί σε προϊόντα διατροφής, εφόσον πληροί τις σχετικές προδιαγραφές, αλλά και ως βιομηχανική πρώτη ύλη. Με κατάλληλη επεξεργασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παραγωγή βιοντίζελ ή καυσίμων αεροπορίας. Το εμφιαλωμένο λάδι διατροφής που παρουσιάζεται στις φωτογραφίες αποτελεί παράδειγμα εμπορικού προϊόντος καμελίνας· δεν είναι έτοιμο καύσιμο κινητήρα.

Η ενεργειακή αξιοποίηση προϋποθέτει οργανωμένη μεταποίηση και προδιαγραφές παραλαβής. Δεν αρκεί η παραγωγή ενός λαδιού για να εξασφαλιστεί αυτομάτως η πώλησή του ως βιοκαύσιμο.

Τι έδειξαν οι δοκιμές στην Ελλάδα

Στο ερευνητικό έργο 4CE-MED πραγματοποιήθηκαν δοκιμές στη Χαλκιδική και την Ξάνθη την καλλιεργητική περίοδο 2021–2022. Στη Χαλκιδική, η χειμερινή καλλιέργεια της ποικιλίας Alba έδωσε 68–90 κιλά σπόρου ανά στρέμμα, με εργαστηριακή περιεκτικότητα σε λάδι περίπου 44%.

Στην Ξάνθη, η ποικιλία Luna, με σπορά στο τέλος Μαρτίου, έδωσε περίπου 160 κιλά σπόρου ανά στρέμμα. Εφαρμόστηκαν τρία ποτίσματα, ο κύκλος διήρκεσε 111 ημέρες και η περιεκτικότητα σε λάδι μετρήθηκε στο 33,7%. Οι τιμές αυτές αφορούν συγκεκριμένες πειραματικές συνθήκες. Η περιεκτικότητα σε λάδι δεν ταυτίζεται με την ποσότητα που θα ανακτηθεί στην πράξη με μια πρέσα.

Το ίδιο πρόγραμμα θεώρησε πιο ενδιαφέρουσα τη χειμερινή ένταξη της καμελίνας στην ελληνική αμειψισπορά. Επισήμανε ότι η ανοιξιάτικη σπορά δεν ανταγωνιζόταν τις βασικές θερινές καλλιέργειες ως προς τη συνδυασμένη προοπτική απόδοσης και τιμής.

Η εγκατάσταση χρειάζεται έλεγχο στο χωράφι

Ο σύντομος κύκλος και η δυνατότητα ένταξης σε αμειψισπορά είναι χρήσιμα χαρακτηριστικά. Δεν αποτελούν, όμως, εγγύηση επιτυχημένου φυτρώματος σε κάθε έδαφος ή καλλιέργειας χωρίς νερό και φροντίδα. Η επιλογή ποικιλίας, η εποχή σποράς, η ποιότητα του σπόρου και η διαχείριση χρειάζονται προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες, με γεωπονική καθοδήγηση.

Πότε μπορεί να έχει οικονομικό ενδιαφέρον

Η οικονομική αξιολόγηση πρέπει να αρχίζει από τον αγοραστή: ποιος παραλαμβάνει τον σπόρο ή το λάδι, με ποιες προδιαγραφές, σε ποια τιμή και με ποιο κόστος μεταφοράς; Στη συνέχεια υπολογίζονται σπόρος, κατεργασία, λίπανση, νερό, συγκομιδή, καθαρισμός και ενδεχόμενη έκθλιψη.

Οι πειραματικές αποδόσεις και η ύπαρξη εμφιαλωμένων προϊόντων δεν αποδεικνύουν από μόνες τους κέρδος για έναν Έλληνα παραγωγό. Μια μικρή πιλοτική έκταση, καταγραφή του πραγματικού κόστους και συγκεκριμένη συμφωνία διάθεσης δίνουν ασφαλέστερη βάση για απόφαση επέκτασης.

Η καμελίνα αξίζει να εξεταστεί ως υποψήφια καλλιέργεια για έλαια και βιοενέργεια. Η αξία της θα κριθεί στο συγκεκριμένο χωράφι και στην αγορά που μπορεί πραγματικά να εξυπηρετήσει.